Amigurumi, tığla örülen küçük dolgulu figürlere verilen ad. Başlamak için orta kalınlıkta pamuk ip, ipe göre 2 ile 3 mm arası bir tığ, elyaf dolgu, iki güvenlikli göz ve iki teknik yeter: sihirli halka ile başlamak, sık iğneyle spiral örmek. Gerisi tarifi satır satır takip etmek.
Amigurumi neden farklı örülür?
Normal bir atkı ya da bebek battaniyesinde örgünün esnemesi istenir. Amigurumide istenmez; içine elyaf basıldığında dolgu ilmek aralarından görünmesin, figür şeklini korusun. Bu yüzden amigurumi ipliğin gerektirdiğinden daha küçük tığla, daha sıkı ve neredeyse tamamen sık iğneyle örülür. Yavaş görünür ama figürler küçük; bir tavşan altı saatte biter.
İplik seçimi
- Pamuk. Amigurumi için en iyi seçim. İlmekler net görünür, sayması kolay, tüylenmez, dolguyu gizler. Yüz ifadesi ve renk geçişi temiz çıkar.
- Akrilik. Yumuşak ve uygun, çocuk oyuncağı için sıcak durur. Ama ilmek sınırları bulanık, sayarken kaybolmak kolay. İkinci figürde dene.
- Kadife ve peluş ipler. Sonuç çok sevimli, örmek zor; ilmek görünmez, söküldüğünde ip zedelenir. Birkaç figürden sonra.
Kalınlık olarak orta ince, etiketinde “sport” ya da “DK” yazan pamuk ipler ilk tavşan için uygun. Daha kalın ip daha büyük figür verir, daha ince ip daha çok sabır ister.
Tığ numarası
İpliğin etiketinde bir tığ önerisi yazar; amigurumide bunun yarım numara altını al. Etiket 3 mm diyorsa 2,5 mm. Orta kalınlıktaki pamuk için bu 2 ile 3 mm arasına düşer. Deneme yolu: on ilmek zincir çek, birkaç sıra sık iğne ör, elyafı arkasına koy ve ışığa tut. Elyaf görünüyorsa tığı küçült. Bir de ele oturmalı; yumuşak tutamaklı tığ uzun seanslarda parmakları korur.
Yanında bulunsun
- İlmek işareti. Spiral örgüde sıranın nerede başladığı görünmez. Her sıranın ilk ilmeğine küçük bir işaret tak; plastik klips, ataş ya da farklı renk iplik.
- Sıra sayacı. Tarif “12. sıra: 6 kez (5 sık iğne, 1 eksiltme)” der; kaçıncı sırada olduğunu kaybetmek amigurumide en sık hata. Tığın üstüne takılan küçük bir sayaç ya da kâğıt kalem.
- Elyaf. Dolgu için. Az koyarsan figür buruşur, çok koyarsan ilmekler açılır. Avuçla ufalayıp azar azar bas.
- Güvenlikli göz. Arkadan kilitlenen plastik gözler. Dolguyu koymadan önce tak, sonra ulaşamazsın. Üç yaş altı için göz yerine iplikle nakış yap.
- Küt uçlu yün iğnesi. Parçaları birleştirmek ve ip uçlarını gizlemek için.
Sihirli halka
Amigurumi neredeyse hep tepeden, kapalı bir halkayla başlar. Zincirle başlanırsa ortada delik kalır ve dolgu görünür; sihirli halka çekildiğinde tamamen kapanır.
- İpi işaret parmağının etrafına iki kez dola, uç aşağıda kalsın.
- Tığı iki ipin altından sok, arkadaki ipi öne çek. Bir ilmek oluştu.
- Bir zincir çek; bu ilk ilmek sayılmaz, halkayı sabitler.
- Halkanın içine altı sık iğne ör. Halka geniş, ilmekler rahat girer.
- Kuyruk ipini çek; halka kapanır, altı ilmek küçük bir daire olur.
- Kuyruğu birkaç ilmeğe dolayıp sağlamlaştır; sonradan açılmasın.
İlk iki denemede halka dağılır, üçüncüde olur. Bir kez oldu mu bir daha unutmazsın.
Sık iğne, artırma, eksiltme
Amigurumi üç harekete iner. Sık iğne: tığı ilmeğe sok, ipi al, çek; tığda iki ilmek var, ipi al, ikisinden birden çek. Artırma: aynı ilmeğe iki sık iğne; figür genişler. Eksiltme: iki ilmeği bir sık iğneyle birleştir; figür daralır. Eksiltmede tığı iki ilmeğin yalnızca ön ipliğinden geçirirsen “görünmez eksiltme” olur, dışarıdan delik ya da tümsek görünmez.
Tarifteki “6 kez (5 sık iğne, 1 artırma)” gibi ifadeler bir sıranın tamamı için tekrar sayısını verir. Sıra sonunda parantez içinde toplam ilmek sayısı yazar; say, tutuyorsa devam.
Sıkılık ve ilmek yönü
Amigurumi sıkı örülür ama kasılarak değil. İpi tığa gererek çekiyorsan bileğin yorulur, ilmekler girilmez olur. Tığ ipin içinden rahat geçsin, çektiğin ilmek tığın gövdesine oturacak kadar sıkı olsun; daha fazlası değil. Bir de yön: spiral örgüde her sıra bir öncekinin üstüne hafifçe kayar, ilmekler sağa doğru eğik bir çizgi oluşturur. Bu normal. Göz ve burun yerleştirirken bu eğikliği değil, figürün önünü esas al.
Birleştirme ve son
Baş ve gövde ayrı örülür, dolgusu basılır, küt iğneyle birbirine dikilir. Dikişten önce parçaları iğneyle tuttur, önden yandan bak, oturduğuna emin ol. Bacak ve kolları hafif dolgulu ya da dolgusuz bırak; oturan bir figür sallanmasın. Bütün ip uçlarını figürün içine gizle, dışarıda ip kalmasın.
İki rengi ayrı bobinde tut ki örerken karışmasın; artan iplik için iplik düzenleme yazısında birkaç fikir var.
İlk figür
Küçük, az parçalı, tek renkli ya da iki renkli bir figür. Bacaklı, kulaklı, dört renkli bir tarif ilk denemeye göre değil. Tavşan kiti pamuk ip, 2,5 mm tığ, elyaf, güvenlikli göz ve tığa takılan sıra sayacıyla geliyor; zincir ve sık iğneyi bir kez olsun yapmışsan başlayabilirsin. Diğer figürler amigurumi kategorisinde, ip eksilirse iplik bölümünde.
Kısaca
- Pamuk ip, etikettekinden yarım numara küçük tığ, elyaf, güvenlikli göz.
- Sihirli halka ile başla, ortada delik kalmaz.
- Sık iğne, artırma, eksiltme; üç hareket bütün figürleri kurar.
- İlmek işareti ve sıra sayacı olmadan başlama.
İlk tavşan için amigurumi kitlerine bak.