Elmas mozaik, yapışkanlı ve kodlu bir tuvalin üstüne aynı kodlu minik taşları tek tek yerleştirme işidir. Tuvaldeki her karede bir kod var, her rengin bir kodu var; eşleştirip bastırıyorsun. Kutudan çıkan tepsi taşları doğru yüze çeviriyor, balmumu kalemin ucunu yapışkan yapıyor, kalem taşı alıp tuvale taşıyor.
Kutuda ne var, ne işe yarar?
- Tuval. Üstü yapışkan, üstünde koruyucu film var. Her karede bir sembol ya da sayı; kenarındaki cetvel sembolü renge çeviriyor.
- Taşlar. Reçine, yaklaşık 2,5 ile 2,8 mm arası. Yuvarlak ya da kare kesim. Poşetleri kodlu; çoğu kitte kodlar muline ipliklerin renk numaralarıyla, yani DMC koduyla aynı sistemi kullanır. Bir renk biterse başka paketten aynı numarayı bulabilirsin.
- Tepsi. Oluklu küçük bir kap. Taşları içine boşaltıp salladığında taşlar oluklara dizilip parlak yüzleri yukarı döner.
- Kalem. İçi boş bir uç. Ucuna biraz balmumu alırsın, taşa dokundurursun, taş kaleme yapışır. Çok uçlu kalemler aynı anda üç ya da beş taş alır.
- Balmumu. Pembe ya da beyaz küçük bir blok. Kalemin ucunu taşa yapışacak kadar yapışkan yapar. Tutmayı bırakırsa bir daha batır.
- Kilitli poşetler. Açılan taşları saklamak için.
Yuvarlak taş mı, kare taş mı?
Yuvarlak taş yerleştirmesi kolaydır; hafif kaymış bir taş dikkat çekmez, aralarda küçük boşluk kalır ve ışık o boşluklardan parlar. Kare taş tuvali tamamen kapatır, daha dolgun ve pürüzsüz bir yüzey verir, ama her taşın hizası önemlidir; bir taş yan dursa sıra bozulur. İlk kit için yuvarlak, ikinci kit için istersen kare.
Adım adım
- Masayı hazırla. Düz, iyi ışıklı bir yer. Tuvalin altına bir mukavva koy; taşınabilir olsun, işin ortasında masayı boşaltabil.
- Filmi kısmen aç. Bir köşeden, avuç büyüklüğünde bir alan açılacak kadar. Tamamını açarsan yapışkan toz tutar, saç ve iplik yakalar, üstüne kolun yapışır. Bitirdiğin alan büyüdükçe filmi biraz daha kaldır.
- Bir renk seç, tepsiye boşalt. Açılan alanda en çok hangi kod varsa onunla başla. Tepsiyi hafifçe salla; taşlar oluklara sıralanıp yüz üstü döner.
- Kalemi balmumuna batır. Ucu hafifçe dolsun. Bir doldurma on beş yirmi taşa yeter.
- Taşı al, kareye bastır. Kalemi taşın parlak yüzüne dokundur, kaldır, tuvaldeki doğru kareye getir, hafifçe bas. Fazla bastırma; yapışkan zaten tutar.
- Uzun sıralarda çok uca geç. Aynı renkten yan yana beş kare varsa üçlü ya da beşli uç işi üç kat hızlandırır. Tepside taşları tek sıra hâlinde diz, kalemi sıraya paralel indir.
- Renk bitti, taşları poşetle. Tepsideki artığı ilgili kodun poşetine geri koy, ağzını kapat. Bir sonraki renge geç.
- Alan bitince filmi geri kapat. Ara veriyorsan açık alanın üstüne filmi hafifçe yatır. Toz ve yapışkan kaybı önlenir.
- Tamamlanınca bastır. Tuvalin üstüne temiz bir kâğıt koy, üstünden bir kitapla ya da merdaneyle bastır. Taşlar yapışkana iyice oturur.
Taş kaydı, yapışmadı, mum bitti
Taş yan durdu
Kalemin ucunu ya da bir cımbızı kullan, taşı düzelt. Sıra bitmeden düzelt; sonradan bir taşı çekmek yanındakileri oynatır.
Taş yapışmıyor
Ya yapışkan toz tutmuş ya da o alan uzun süre açık kalmış. Kuru bir bezle, nemsiz, sil. Hâlâ tutmuyorsa o kareye iğne ucu kadar yapışkan sür.
Bir renk bitti
Kitlerde her renk yaklaşık yüzde on fazlasıyla gelir; buna rağmen dökülmüş ya da kaybolmuşsa yenileme paketinden aynı kodu alırsın.
Kalemin ucu tıkandı
Mum birikmiş. Bir iğneyle temizle, yeniden batır. Mum bloğuna her defasında aynı noktadan batırma, yüzeyi eşit aşınsın.
Bitince ne olur?
Tuval çerçeveye hazır. Camsız bir çerçeve taşların parlamasına izin verir; cam yansıma yapar ve taşları bastırır. Tuvalin kenarında kodsuz bir pay vardır, çerçevenin altına o kısım girer. Duvara asmadan önce birkaç gün düz bir yerde bekletmek taşların iyi oturmasını sağlar.
Çerçevesiz asmak istersen tuvali ince bir mukavvaya yapıştır, kenarlarını arkaya katla. Küçük tuvaller magnet ya da kartpostal gibi de kullanılır; kodsuz pay kesilir, arkasına magnet yapıştırılır.
Kimin için?
El becerisi gerekmez, sabır gerekir. Tempo yavaş ve tekrarlı; bir dizi izlerken yapılabilecek nadir el işlerinden biri. Taşlar küçük olduğu için küçük çocuklardan uzak dursun; on yaş ve üstüyle birlikte yapılabilir.
İlk deneme için Gece Kedisi kiti dokuz renk ve yuvarlak taşla geliyor; tepsi ve kalemi tek başına almak istersen oluklu tepsiyi ayrıca alabilirsin.
Kısaca
- Elmas mozaik eşleştirme işi: tuvaldeki kod, taşın kodu.
- Filmi küçük alanlar hâlinde aç, bir rengi bitirip poşetle, sonra diğerine geç.
- Tepsi taşları çevirir, balmumu kalemi yapışkan yapar, çok uçlu kalem uzun sıraları hızlandırır.
- Bitince kâğıt üstünden bastır, camsız çerçeveye koy.
Kitler elmas mozaik kategorisinde; hepsi tepsisi ve kalemiyle geliyor.