Etamin sayısı, “count” da denir, kumaşın bir inçine (2,54 cm) kaç kare sığdığını söyler. 14 count etaminde bir inçte 14 kare var; bir karenin kenarı yaklaşık 1,8 mm. Sayı büyüdükçe kare küçülür, aynı desen daha ufak ve daha ince görünür.
Sayı büyüdükçe kare küçülür
Kafa karıştıran nokta bu: 18 count, 11 count’tan daha “büyük” bir sayı ama kareleri daha küçük. Çünkü sayı, kareyi değil, bir inçe sığan kare adedini ölçüyor. Aynı uzunluğa daha çok kare sığdırmak için karelerin küçülmesi gerekiyor.
Üç yaygın sıklığı yan yana koyalım:
- 11 count: bir kare yaklaşık 2,3 mm. Delikler rahat görünür. Kalın iplikle çalışılan işlerde ve gözü yormayan desenlerde kullanılır.
- 14 count: bir kare yaklaşık 1,8 mm. En yaygın sıklık. Başlangıç kitlerinin çoğu, bizimkiler de dahil, bu kumaşla gelir.
- 18 count: bir kare yaklaşık 1,4 mm. Detaylı ve küçük işler için. İyi ışık ve alışmış göz ister.
Bir de 6 count var: kare 4 mm’den büyük, plastik kanvas olarak da bulunur; delikler gözle görünür, küt iğne rahat geçer. İlk kanaviçe için yine de 14 count öneriyoruz, Kanaviçe Giriş Kiti da bu sıklıkta.
Aynı desen farklı kumaşta ne kadar olur?
Desen kare sayısıyla ölçülür; kumaş değişse de kare sayısı değişmez. 70 x 70 karelik bir desen düşün:
- 11 count’ta yaklaşık 16 x 16 cm
- 14 count’ta yaklaşık 12,7 x 12,7 cm
- 18 count’ta yaklaşık 10 x 10 cm
Hesap basit: kare sayısını count’a böl, inç çıkar; 2,54 ile çarp, santim olur. 70 bölü 14 eşittir 5 inç, 5 çarpı 2,54 eşittir 12,7 cm. Kasnak seçerken bu ölçünün her kenarına en az 5 cm kumaş payı ekle.
Kaç tel iplik kullanılır?
Muline altı ince telden oluşur, çileden ayırıp kullanırsın. Kural: kare küçüldükçe tel azalır. Yoksa çarpılar birbirinin üstüne biner ve kumaş kabarır.
- 11 count: üç tel
- 14 count: iki tel
- 18 count: bir ya da iki tel; kumaşı tam kapatmak istiyorsan iki, ince görünüm istiyorsan bir
Emin değilsen kumaşın köşesinde beş altı çarpı dik, bak. Kumaş görünüyorsa tel ekle, çarpılar tümsek yapıyorsa tel çıkar.
Hangi sayıyla başlamalı?
14 count ile. Sebepleri sırayla:
- Delikler çıplak gözle net görünür; büyüteç ya da güçlü lamba gerekmez.
- Çarpı yeterince büyük; iğne yanlış deliğe kaçtığında fark edersin.
- Desen, kasnağa sığacak boyutta çıkar. 15 cm kasnak çoğu başlangıç desenini alır.
- Etamin bulmak kolay, çoğu desen bu sıklık için tasarlanır.
11 count gözü zorlanan ya da kalın iplikle çalışmak isteyen için iyi bir seçim. 18 count’a iki üç iş bitirdikten sonra geç; o zaman elin nereden gireceğini biliyor, gözün deliği aramıyor.
Etamin, Aida ve keten farkı
Etamin ile Aida aynı kumaşın iki adı; ipler dörtlü gruplar hâlinde dokunur ve aralarında net delikler oluşur. Kanaviçe için yapılmış kumaş bu. Keten ve “evenweave” denen kumaşlarda ise ipler tek tek dokunur, belirgin delik yok; çarpı iki iplik üstünden atılır. Daha zarif durur ama saymak zordur. İlk işler için etamin, sonrası için keten.
Etaminin rengi de bir seçim. Beyaz zemin renkleri parlatır, krem daha yumuşak durur, koyu zemin açık renkleri öne çıkarır ama delikleri görmek zorlaşır. Başlangıçta açık renk zemin seç.
Nakış için de etamin olur mu?
Olur, ama şart değil. Serbest nakış için desen sayılmıyor; keten, pamuk ya da poplin gibi düz dokulu kumaşlar daha rahat. Etaminin delikleri sivri iğneyle atılan dikişlerde bazen görünür, özellikle ince çizgilerde. Öte yandan başlangıçta bir düzen istiyorsan etamin nakışta da işe yarar: dikişlerin uzunluğunu kareye göre ayarlarsın, satırlar düz çıkar. Karışık teknikli kitlerde, kanaviçe ile arka dikişin bir araya geldiği desenlerde, kumaş zaten etamindir.
Punch needle için ise etamin uygun değil; delikler ilmeği tutamaz. Onun kumaşı ayrı, onun yazısı da ayrı.
Kumaşı alırken nelere bak?
- Kenar. Kesilmiş kenar çalışırken saçaklanır. Overloklu ya da bantlanmış kenar rahat ettirir.
- Ölçü. Desen ölçüsü artı her kenardan 5 cm. 12 cm’lik desen için 25 x 25 cm yeterli, 30 x 30 daha rahat.
- Izgara. Bazı etaminlerde suda çıkan on karelik ızgara çizgileri olur; saymayı çok kolaylaştırır.
Kitlerimizle aynı sıklıkta, kenarı overloklu 14 count etamin üçlüsü var; bir deseni ikinci kez çalışmak ya da kitten artan iplikle kendi desenini denemek için. Diğer kumaşlar etamin ve kanvas kategorisinde.
Kısaca
- Count, bir inçteki kare sayısı. Sayı büyüdükçe kare küçülür.
- 14 count’ta bir kare yaklaşık 1,8 mm; başlangıç için doğru sıklık.
- 11 count üç tel, 14 count iki tel, 18 count bir ya da iki tel muline.
- Desen ölçüsü: kare sayısı bölü count, çarpı 2,54.
Sıklığı öğrendin; ilk çarpıyı atmak için kanaviçeye nasıl başlanır yazısını oku, kumaşı kasnağı ve ipliğiyle birlikte almak istersen nakış ve kanaviçe kitlerine bak.