Makrome, iplerin düğümlenerek desen oluşturulduğu bir örgü tekniğidir; iğne, tığ ya da makine yok, sadece eller. Başlamak için üç düğüm yeter: kuş başı düğümü ipleri çubuğa asar, kare düğüm gövdeyi örer, yarım düğüm tekrarlandıkça spiral yapar. İp olarak 3 mm tek bükümlü pamuk seç; hem düğümü sıkı tutar hem saçağı güzel açılır.
Neden bu üç düğüm?
Çünkü çoğu makrome deseni bu üçünün farklı sıralamasından ibaret. Duvar askısı, saksı askısı, anahtarlık, perde bağı; hepsinde ipler önce asılır, sonra kare düğümle örülür, aralara spiral ve düz sıralar girer. Karmaşık görünen desenler bile yakından bakınca tanıdık düğümlere dönüşür. Üçünü elin ezberleyince gerisi sayma ve sabır.
Önce ip: kalınlık, büküm, malzeme
- Kalınlık. 3 mm başlangıç için ideal. Daha ince ipte düğüm küçük çıkar, iş uzar, hata görünmez. 5 mm ve üstü büyük duvar işleri için; kalın ip çabuk biter ve eli yorar.
- Büküm. Tek bükümlü ip yumuşak, saçağı tarandığında dalga dalga açılır; düğümü çabuk kavrar. Üç bükümlü ip daha sert, düğüm daha net durur, çözmek kolay ama saçak açılmaz. İlk iş için tek büküm.
- Malzeme. Pamuk düğümü tutar, elde kaymaz, boyası iyi. Polyester ip dış mekân için; kaygan olduğu için başlangıçta zor. Jüt sert ve tozlu, eli acıtır.
İp miktarı için kaba kural: her ip, bitmiş işin uzunluğunun yaklaşık dört katı kesilir; ipi ikiye katlayarak asacaksan sekiz katı. Kalın ip ve sık düğüm daha çok yer. Kısa kesmekten korkuyorsan uzun kes; artan ip anahtarlık olur, eksik ipe ek yapılmaz.
Üç temel düğüm
1. Kuş başı düğümü (larks head)
İpleri çubuğa ya da halkaya asmak için. İpi ikiye katla, katlanan yerden oluşan halkayı çubuğun üstünden arkaya geçir, iki serbest ucu bu halkanın içinden çek, aşağı doğru sık. Çubuğun önünde küçük bir “kuş başı” oluşur, iki ip aşağı sarkar. Halkayı çubuğun arkasından öne alırsan ters kuş başı olur; iki görünüm farklı, ikisi de doğru. Bir işte hepsini aynı yönde as.
2. Yarım düğüm ve spiral
Dört ip yan yana: dıştaki ikisi çalışan ip, ortadaki ikisi dolgu. Sol çalışan ipi dolguların üstünden sağa geçir, sağ çalışan ipi bu ipin üstünden geçirip dolguların arkasından soldaki boşluğa al. Sık. Bu bir yarım düğüm. Aynı yönde tekrarladığında düğümler kendi kendine dönmeye başlar ve spiral oluşur. Spirali dizginlemeye çalışma, kendi dönüşünde bırak; on düğümde bir işi çevirip devam et.
3. Kare düğüm
Yarım düğümün aynası. Önce soldan bir yarım düğüm, sonra sağdan bir yarım düğüm: bu kez sağ çalışan ipi dolguların üstünden sola geçir, sol ipi arkadan sağa al, sık. İki yarım, bir kare. Kare düğümler alt alta dizilirse düz bir şerit çıkar; spiral yapmaz. Makromenin taşıyıcı düğümü bu.
Kare düğümü kontrol etmenin kolay yolu: hep aynı taraftan başlarsan düğümün yanındaki kabarık çizgi hep aynı tarafta kalır. Bir sıra sonra çizgi öteki tarafa geçmişse yönü şaşırdın demektir. Çöz, tekrar.
Bir de sarma düğümü
Üçe ek olarak işin sonunda lazım olur: bir grup ipi bir arada toplamak için ayrı bir iple sarıp ucunu içinden geçirirsin. Saksı askısının dibinde, duvar askısında ipleri buketlemek için. Öğrenmesi iki dakika, kartlarda hep vardır.
Alıştırma sırası
- Dört ip kes, bir kalemin ya da çubuğun üstüne kuş başıyla as. Artık dört sarkan ipin var.
- On tane yarım düğüm at, spiralin dönüşünü izle.
- Çöz, bu kez on kare düğüm at. Şeridin düz kaldığını gör.
- Düğüm sıklığını dene: bir sıra sıkı, bir sıra gevşek. Farkı ellerin hatırlasın.
- Sekiz ip as, dörtlü gruplarla kare düğüm at; sonra grupları kaydır, ortadaki dört iple bir sıra daha. Dönüşümlü kare düğüm dediğimiz ağ deseni bu.
Bu beş adım bir saat sürer ve ilk gerçek işe hazır olursun.
İpuçları
- Çubuğu göz hizasında bir askıya ya da kapı koluna as. Masada yatay çalışmak omzu yorar ve düğüm sıklığı tutmaz.
- Düğümü sıkarken iki ipi aynı kuvvetle çek. Tek taraflı çekersen düğüm yana kayar.
- Bir düğümü bitirince bir sonrakine geçmeden önce yukarı doğru ittir; sıra aralıksız olsun.
- Saçağı en son aç. İpin ucunu bir tarakla tara, sonra düz bir çizgide kes. Islak kesmek daha düz sonuç verir.
- Uzun ipleri çalışırken küçük top hâlinde sar ve lastikle tut; yerde dolaşmaz.
İlk iş ne olsun?
Duvar askısı. Küçük bir çubuk, sekiz on ip, kare düğüm ve birkaç spiral; hem üç düğümü kullanıyorsun hem bitince asacak bir şeyin oluyor. Duvar Askısı kiti 3 mm pamuk ip, çubuk, ölçü kartı ve adım adım düğüm kartlarıyla geliyor; kutuda saçağı taramak için atölyemizden çıkan 3D baskı bir tarak da var. Diğer atölye aletleri gibi bu tarak da sipariş üzerine basılıyor. Öteki kitler makrome kategorisinde.
Makrome elinin alışmasını ister; daha sakin bir başlangıç istiyorsan kanaviçe daha az kuvvet, daha çok sayı ister. İkisi birbirine iyi komşu.
Kısaca
- Üç düğüm: kuş başı asar, kare düğüm örer, yarım düğüm spiral yapar.
- İp: 3 mm, tek bükümlü pamuk. Uzunluk bitmiş işin dört katı, katlanacaksa sekiz katı.
- Askıda çalış, iki ipi eşit kuvvetle çek, saçağı en son aç.
- Kare düğümün kabarık çizgisi başladığın tarafta kalır; yer değiştirirse yön şaşmıştır.
Elin düğümü öğrendi; ilk çubuk için makrome kitlerine bak.