Elmas mozaik tablo bitince üç iş kalır: taşları yerine iyice bastırmak, açıkta kalan yapışkanı ve taşları korumak, sonra tabloyu çerçeveleyip asmak. Bastırma için düz ve ağır bir yüzey, koruma için ince katlar hâlinde sürülen bir mozaik koruyucu, sergilemek için de cam altı çerçeve ya da şase yeter. Taşları nasıl dizeceğini henüz bilmiyorsan önce elmas mozaik nasıl yapılır yazısına bak.
Bitti mi, gerçekten bitti mi?
Son taşı koyduğunda tablo bitmiş görünür ama önce bir tur kontrol yap. Tabloyu ışığa doğru, hafif yandan bakacak şekilde tut. Eksik taşlar bu açıdan parlamayan küçük boşluklar olarak hemen göze çarpar.
- Boşluklar. Kanvasta sembolü görünen ama taşı olmayan kareler. Kalan taşlardan tamamla. Yetmeyen renk olursa aynı renk kodundan taş bul; kodu kanvasın kenarındaki renk tablosunda yazar.
- Eğri taşlar. Yan yatmış ya da komşusunun üstüne binmiş taşlar. Cımbızla ya da kalemin ucuyla düzelt. Yapışkan hâlâ tutuyorsa yeniden yerine oturur.
- Yanlış renkler. Benzer tonlar yan yana gelince karışabilir. Şüphelendiğin bölgeyi renk tablosuyla karşılaştır.
- Toz ve tüy. Taşların arasına kaçan tüy ya da kıl, koruyucu sürüldükten sonra içeride kalır. Şimdi yumuşak kuru bir fırçayla temizle.
Kontrol ederken koruyucu film varsa, açıkta kalan son alanı da artık kapatabilirsin; tablo bundan sonra yüzeyi açık olarak bekleyecek.
Bastırma: taşları yerine oturtmak
Taş dizerken her taş yapışkana hafifçe dokunur ama tam gömülmez. Bastırma, bütün taşları yapışkana eşit biçimde oturtur ve yüzeyi düzleştirir. Bu adım atlanırsa taşlar zamanla gevşer, tablo ellendikçe dökülür.
- Tabloyu düz ve sert bir masaya yüzü yukarı yay.
- Üstüne temiz bir kâğıt ya da kanvasın kendi koruyucu filmini ört.
- Oklava, rulo ya da düz bir şişeyle ortadan kenarlara doğru bastırarak geçir. Her bölgeye birkaç kez geç.
- Kenarlara özellikle dikkat et; kanvasın kıvrılmaya en yatkın olduğu yerler buralar.
- Filmi kaldır, dökülen ya da kayan taş varsa yerine koy.
Kıvrılmış kanvası düzeltmek
Kanvas rulo hâlinde geldiyse bittiğinde kenarları kalkık kalabilir. En güvenli yol zaman ve ağırlıktır: tabloyu yüzü yukarı, üstünde temiz bir kâğıt, onun da üstünde birkaç kalın kitap ya da düz bir tahta olacak şekilde birkaç gün beklet. Isıyla düzleştirmekten kaçın. Taşlar reçineden yapılır ve sıcakta yumuşayabilir, yapışkan da ısıyla akar.
Koruma: koruyucu sürmeli misin?
Bitmiş tabloda genellikle yapışkanın bir kısmı taşların arasında açıkta kalır. Bu yüzey toz ve tüy tutar, zamanla taşlar gevşeyebilir. Tabloyu cam altında çerçeveleyeceksen koruyucu şart değildir, çünkü cam zaten tozu keser. Camsız asacak, şaseye gerecek ya da sık ellenen bir yere koyacaksan koruyucu işini kolaylaştırır.
Koruyucu türleri
- Elmas mozaik koruyucusu. Mozaik için satılan, kuruyunca şeffaf kalan sıvı. Fırçayla ya da süngerle sürülür. Taşları sabitler, açık yapışkanı kapatır.
- Yapboz yapıştırıcısı. Bitmiş yapbozları sabitlemek için kullanılan şeffaf sıvı. Mozaikte de benzer iş görür.
- Su bazlı şeffaf vernik. Mat ya da parlak bitiş seçebilirsin. Parlak vernik taşların ışıltısını biraz yumuşatabilir, mat vernik daha belirgin biçimde azaltır.
Hangi ürünü seçersen seç, önce tablonun bir köşesinde ya da kalan taşları yapıştırdığın küçük bir kanvas parçasında dene. Kuruduğunda beyazlaşma, bulanıklık ya da taşların matlaşması olursa tablonun geneline sürme.
Nasıl sürülür?
- Tablonun tozunu kuru fırçayla al.
- Koruyucuyu az miktarda, ince bir kat hâlinde sür. Fırçayı taşların üzerinde değil, taşların arasına işleyecek şekilde gezdir.
- Kalın kattan kaçın. Taşların yüzeyinde birikirse kuruduktan sonra bulanık görünür.
- Ürünün önerdiği süre kadar kurumaya bırak. Tozsuz, düz bir yerde, yüzü yukarı.
- Gerekirse ikinci ince katı sür.
Koruyucu tamamen kuruyana kadar tabloyu dik tutma ve üst üste koyma.
Çerçeveleme
Cam altı çerçeve
Tabloyu tozdan en iyi koruyan yol. Dikkat edeceğin şey derinlik: taşlar kanvastan birkaç milimetre yüksekte durur. Cam doğrudan taşlara bastırırsa taşlar zamanla kayar ve cam çizilebilir. Bunu önlemek için tabloyla cam arasına bir paspartu koy. Paspartu kenardan bir boşluk bırakır, taşlar cama değmez ve tablo daha toplu görünür.
Çerçeveyi alırken tablonun taşlı alanını değil, kanvasın toplam ölçüsünü ve kenar payını ölç. Kenarda taşsız bir şerit varsa bu şerit paspartunun altında kalır.
Şaseye germek
Tuval tablolar gibi ahşap bir şaseye germek, camsız ve modern bir görünüm verir. Bunun için kanvasın taşlı alanın dışında her kenarda şasenin yan yüzünü ve arkasını saracak kadar boş payı olmalı. Kanvası şaseye yerleştirir, ortadan köşelere doğru germe zımbasıyla sabitlersin. Germe sırasında kanvası katlarken taşlı alana fazla baskı yapma; köşeleri hediye paketi gibi katlamak düzgün sonuç verir. Şaseye gerilen tabloda koruyucu sürmek iyi fikirdir.
Çerçevesiz asmak
Küçük tablolar bir panoya, köpük levhaya ya da kalın bir kartona yapıştırılıp çerçevesiz de asılabilir. Burada koruyucu neredeyse zorunlu, çünkü yüzey tamamen açıkta kalır.
Asma ve bakım
- Güneş. Doğrudan güneş alan duvar renkleri zamanla soldurur. Gün ışığı alan ama güneşin vurmadığı bir yer seç.
- Nem ve ısı. Banyo, ocak kenarı ve kalorifer üstü yapışkanı ve kanvası yorar.
- Temizlik. Tozu kuru ve yumuşak bir fırçayla ya da makyaj fırçasıyla al. Islak bez ve temizlik spreyi kullanma.
- Dökülen taş. Zamanla bir iki taş düşerse yerine küçük bir damla şeffaf yapıştırıcıyla koy.
Sık sorulanlar
Koruyucu sürmek zorunlu mu?
Hayır. Tabloyu cam altı çerçeveleyeceksen gerek olmayabilir. Camsız, şaseye gerilmiş ya da sık ellenen tablolarda taşları sabitlediği ve tozu kestiği için önerilir. Her durumda önce küçük bir alanda dene.
Tablo neden kıvrılıyor, nasıl düzelir?
Kanvas rulo hâlinde saklandığı için kenarlar hafızasını korur. Düz bir yüzeyde, üstünde ağırlıkla birkaç gün beklettiğinde büyük ölçüde düzelir. Isı kullanmak taşlara ve yapışkana zarar verebilir.
Cam taşlara değerse ne olur?
Taşlar zamanla yerinden kayabilir ve cam yüzeyinde iz kalabilir. Paspartu ya da derin bir çerçeve cam ile taşlar arasında boşluk bırakarak bunu önler.
Kısaca
- Önce yandan ışıkla eksik ve eğri taşları kontrol et.
- Oklava ile bastır, kıvrılan kanvası ağırlık altında düzleştir; ısı kullanma.
- Koruyucuyu ince katlarla sür, önce küçük bir alanda dene.
- Cam altı çerçevede paspartu kullan, taşlar cama değmesin.
Yeni bir tabloya başlamak istersen Elmas Mozaik Kiti, Gece Kedisi ürününe, dizmeyi hızlandıran aletler için oluklu mozaik tepsisine bak. Eksik kalan renkler için taş yenileme paketi var. Bütün mozaik kitleri elmas mozaik kategorisinde.