Kasnak seçerken iki soru var: kaç santim, hangi malzeme. Boyut için desenin ölçüsüne her kenardan en az 5 cm ekle; ilk işlerin çoğu için 15 cm yeter. Malzeme için ahşap, bambu, plastik ve 3D baskı PLA arasında seçim yapıyorsun; PLA kasnak nem çekmez, çatlamaz, ince kumaşta iz bırakmaz.
Kasnak ne yapıyor?
Kumaşı gergin tutuyor. Gergin kumaşta iğne aynı derinliğe girer, çarpılar aynı boyda çıkar, ilmekler eşit olur. Gevşek kumaşta dikişler büzülür, iş dalgalanır, sonradan ütüyle düzelmez. İyi kasnak bir tek şey yapar: kumaşı gerdiğin gibi tutar, sen çalışırken gevşemez.
Kasnak iki halkadan oluşur. İç halka kumaşın altına, dış halka üstüne geçer; dış halkanın vidası sıkıldığında kumaş arada sıkışır. Ölçü iç halkanın çapıdır.
Boyut nasıl seçilir?
Kural: bitmiş desen boyutuna yaklaşık 5 cm ekle, yani her kenardan 2-3 cm pay. 10 cm’lik bir desen için 15 cm kasnak, 15 cm’lik desen için 20 cm. Pay, kumaşı tutmak ve iş bitince arkaya katlamak için gerekli.
- 10 cm. Magnet, anahtarlık, küçük yüz ve tek kelime desenler. Elde küçük durur, çantaya girer.
- 15 cm. Başlangıç kitlerinin kasnağı. Bir avuç içinden biraz büyük desenler. Elde rahat tutulur, duvara asıldığında yalnız kalmaz.
- 20 cm. Punch needle ve orta boy nakış. Desen için geniş alan; ama bir elle kavramak zorlaşır, masaya dayamak istersin.
- 25 cm ve üstü. Büyük punch işleri, yastık yüzü. Çalışırken kasnağı sık sık kaydırmak ya da stand kullanmak gerekir.
Desen kasnaktan büyükse iki yol var: ya kasnağı kaydırarak çalışırsın, ya da işi bitince başka kasnağa ya da çerçeveye alırsın. Kaydırma yapılan işlerde önceki dikişlerin üstüne kasnak oturur; nakışta iz kalabilir, bu yüzden bitmiş kısmın üstüne ince bir kumaş koyup öyle ger.
Kasnak mı çerçeve mi?
Kanaviçe ve nakış için yuvarlak kasnak doğru araç. Punch needle için kumaşın çok gergin durması gerekiyor ve iğne kumaşa yüzlerce kez bastırıyor; yuvarlak kasnakta kumaş bir süre sonra kayar. Bu yüzden punch için kilitli çerçeve ya da geniş, iyi kavrayan bir kasnak tercih edilir. Punch needle yazısında kumaş ve çerçeve ilişkisini daha uzun anlattık.
Malzeme farkları
Ahşap
Klasik görünüm, sıcak his. İyi olanı zor bulunur, ucuzu pürüzlü. Vidası zamanla gevşer, iç halka nemli havada şişer ya da yazın kurur ve tam oturmaz. Uzun süre gergin kalan kumaşta halka izi bırakır. Duvara asılacak iş için hâlâ güzel bir çerçeve.
Bambu
Ahşabın hafif akrabası. Aynı sorunlar daha belirgin: ince kumaşta kolay iz yapar, halkalar tam yuvarlak olmayabilir, gergi çabuk kaçar. İlk denemeler için sorun değil, sürekli kullanımda yorar.
Plastik
Dükkânlardaki kalıp plastik kasnaklar hafif ve dayanıklı. İç halkada kumaşı kavrayan bir dudak olabilir, gergi iyi tutar. Görünümü bazı işlerde eğreti kalır; iş bitince başka çerçeveye alınır.
3D baskı PLA
Bizim kitlerden çıkan kasnak bu. PLA bitkisel kaynaklı bir plastik; nem çekmez, şişmez, çatlamaz, zamanla ovalleşmez. İç halka pürüzsüz yüzeyli, ince kumaşta iz bırakmaz. Vidalı mekanizma gergiyi tek elle ayarlar. İki zayıf noktası var: ısıya duyarlı, radyatör üstünde ya da yaz güneşinde kalan araba içinde biçim değiştirebilir; ve ahşabın sıcak görüntüsü yerine renkli, düz bir yüzey verir. Renk seçebiliyorsun; işin paletiyle eşleştirmek çerçevede iyi duruyor.
Kasnak nasıl kullanılır?
- Vidayı gevşet, dış halkayı çıkar.
- İç halkayı masaya koy, kumaşı üstüne yay. Desen ortada olsun.
- Dış halkayı üstten geçir, hafifçe bastır.
- Vidayı yarım sık. Kumaşı kenarlardan karşılıklı çekerek ger: önce üst alt, sonra sağ sol.
- Vidayı tam sık. Parmakla vurunca davul sesi.
- Ara verirken kumaşı kasnaktan çıkar ya da vidayı gevşet; günlerce gergin kalan kumaşta iz kalır.
Kasnak aynı zamanda çerçeve
Bitmiş işi kasnakta bırakmak en kolay sunum. Kumaşın fazlasını arkaya katla, iç halkanın etrafında bir iplikle büz, arkasına keçe ya da karton kapak yapıştır. Bazı kasnaklarda bu kapak hazır gelir. Duvara asmak için vida yeter.
Kasnağı çerçeve olarak kullanacaksan rengini işe göre seç. Antrasit koyu zeminli ve canlı renkli işleri toparlar, beyaz açık zeminde kaybolmaz ve çocuk odasına yakışır. Ahşap görünümü istiyorsan bitmiş işi ahşap kasnağa aktar, PLA kasnağı çalışma kasnağı olarak kullanmaya devam et; ikisi birbirini dışlamıyor.
Atölyemizde basılan 3D baskı nakış kasnağı 10, 15 ve 20 cm ölçüde, antrasit ya da beyaz; kitlerin içindeki kasnakla aynı. Bitmiş bir kasnak işini hediye etmek istersen isme özel kasnak duvar süsü var. Çerçeve ve kasnakların tümü kasnak ve çerçeve kategorisinde.
Kısaca
- Boyut: desen artı her kenardan 5 cm. Başlangıç için 15 cm.
- Nakış ve kanaviçe için yuvarlak kasnak, punch needle için kilitli çerçeve.
- PLA kasnak nem çekmez, çatlamaz, iz bırakmaz; ısıdan uzak tut.
- Ara verirken kumaşı gevşet, iş bitince kasnağı çerçeve olarak kullan.
Kasnağı seçtin; ilk çarpı için kanaviçeye nasıl başlanır yazısına, kasnağı kutusundan çıkaracak kit için hobi kitlerine bak.