Bitmiş kanaviçeyi sergilemenin iki yolu var: kasnakta bırakmak ya da çerçeveye almak. İkisinde de önce işi yıkayıp ütülersin, sonra kumaşı gergin ve düz biçimde yerine sabitlersin. Kasnak en hızlı ve en ucuz sunum; çerçeve daha büyük işlerde ve uzun süre asılı kalacak parçalarda daha iyi korur. Yapıştırıcı kullanmadan, arkadan iplikle germek işi yıllarca düzgün tutar ve gerekirse geri açılabilir.
Çerçevelemeden önce: yıkamak gerekiyor mu?
Çoğu zaman evet. Haftalarca elde dolaşan kumaşta el yağı, toz ve kasnak izi birikir; çerçeveye girdiğinde bunlar zamanla sararır. Kalem ya da suda silinen kalemle desen çizdiysen o izleri de ancak su çıkarır. İş temiz görünüyorsa ve iz yoksa yıkamayı atlayıp doğrudan ütüye geçebilirsin.
Nasıl yıkanır?
- Önce boya testi yap. Koyu kırmızı, lacivert gibi doygun renklerden bir iplik parçasını ıslak beyaz bir peçeteye bastır. Renk geçiyorsa işi soğuk suda ve çok kısa tut.
- Leğene ılık ya da soğuk su doldur, birkaç damla hafif sabun ekle.
- İşi suya bırak, avuç içiyle hafifçe bastır. Ovma, fırçalama.
- Temiz suyla, su berraklaşana kadar durula.
- Sıkma. Kuru bir havlunun üstüne yay, havluyla birlikte rulo yap ve bastırarak suyunu al.
Nasıl ütülenir?
Kumaş hâlâ nemliyken ütüle; kuru etamindeki kırışıklık zor açılır. İşi ütü masasındaki kalın bir havlunun üstüne yüzü aşağı bakacak şekilde koy. Ütüyü sürtmeden, bastırıp kaldırarak ilerle. Havlu çarpıların kabarıklığını içine alır, ön yüzde dikişler ezilmez ve parlamaz. Ön yüzden ütülemek zorunda kalırsan araya ince bir pamuklu bez koy.
Kasnakta sergilemek
En kolay yöntem. Çalışırken kullandığın kasnak da olur, işi ayrı bir kasnağa da alabilirsin. Çalışma kasnağı zamanla iz yaptıysa sergileme için ikinci bir kasnak kullanmak daha temiz sonuç verir. Hangi boyutun uygun olduğunu kasnak nasıl seçilir yazısında anlattık; kısaca desenin her kenarından birkaç santim boşluk kalmalı.
- İşi kasnağa ortalayarak tak ve kumaşı dokusu boyunca, karşılıklı çekerek ger. Desenin kenarları kasnağa paralel olsun.
- Vidayı tam sık. Vida üstte, asılacağı noktada kalsın.
- Arkadaki fazla kumaşı kasnağın dışından birkaç santim pay bırakarak yuvarlak kes.
- Kumaş kenarından yaklaşık bir santim içeriden, iri adımlı bir teyel dikişiyle tur at.
- İpliğin iki ucunu çekip kumaşı iç halkanın arkasına büz, düğümle.
- Arkayı kapat: kasnağın iç ölçüsünde kesilmiş bir keçe ya da kartonu yerleştir. Keçeyi kenarından küçük dikişlerle büzülen kumaşa tutturabilirsin.
Arka kapak yalnız görüntü için değil; tozun ve duvarın kumaşa temasını da keser. Kasnağı asmak için vidaya bir kurdele bağlamak ya da doğrudan duvardaki çiviye takmak yeter.
Çerçeveye germek: yapıştırıcısız yöntem
Kare ya da dikdörtgen işler, köşeleri olan desenler ve büyük parçalar çerçevede daha iyi durur. Burada kilit nokta kumaşın bir alt tabakaya düzgün gerilmesi. Alt tabaka olarak sert karton, köpük pano ya da çerçevenin kendi arkalığı kullanılır. Kâğıt ve kartonların bir kısmı zamanla asit salıp kumaşı sarartabilir; uzun ömür istediğin işlerde asitsiz karton tercih et ya da kartonun üstüne önce pamuklu bir bez koy.
- Alt tabakayı çerçevenin iç ölçüsünde kes.
- İşi yüzü aşağı olacak şekilde masaya ser, tabakayı ortala. Kumaşın her kenarında tabakanın arkasına dönecek kadar pay olmalı.
- İşi çevir ve desenin tabakaya göre düz durduğunu kontrol et. Etaminin kareleri tabakanın kenarına paralel olmalı.
- Kenarlara toplu iğne batırarak kumaşı geçici olarak sabitle. Önce üst ve alt kenarın ortası, sonra sağ ve sol, en son köşeler.
- Arkaya dönen kumaşı sağlam bir iplikle birbirine bağla: üst kenardan alt kenara, zikzak çizerek uzun dikişler at ve her birkaç dikişte ipliği çekip ger. Sonra aynısını sağdan sola yap.
- Önü kontrol et. Kareler hâlâ düzse toplu iğneleri çıkar, köşelerdeki fazla kumaşı katlayıp birkaç dikişle tuttur.
Bu yönteme bazen “bağlayarak germe” denir. Yapıştırıcıya göre biraz daha uzun sürer ama iki büyük faydası var: kumaş zamanla sararmaz ve iş bir gün çerçeveden çıkarılmak istenirse iplikler kesilip kumaş zarar görmeden açılır. Çift taraflı bant ve sprey yapıştırıcı hızlıdır, ancak zamanla gevşer, iz bırakabilir ve geri alınmaz.
Camlı mı camsız mı?
İkisinin de gerekçesi var; işin nerede asılacağına göre seç.
Camlı çerçeve
Tozdan, mutfak buharından ve dokunan ellerden korur. Dezavantajı, cam doğrudan kumaşa değerse çarpıları yassılaştırması ve cam ile kumaş arasında nem kalırsa leke yapabilmesi. Bu yüzden camlı çerçevede kumaşla cam arasında boşluk bırakılır; bunun için paspartu ya da çerçevenin içine yerleştirilen ince bir ara çıta kullanılır. Parlama istemiyorsan yansımasız cam iyi bir seçenek.
Camsız çerçeve
Kanaviçenin dokusu, iplik parlaklığı ve kabarıklığı olduğu gibi görünür. Yatak odası, çalışma odası gibi tozun ve buharın az olduğu yerlerde güzel durur. Ara sıra yumuşak bir fırçayla ya da saç kurutma makinesinin soğuk ayarıyla tozunu alman yeter.
Hangisini seçersen seç, işi doğrudan güneş alan duvara asma. Güneş ışığı ipliğin rengini zamanla soldurur; en çok da kırmızı ve mor tonlar etkilenir.
3D baskı kasnak ve çerçeve
Hazır çerçeveler standart ölçülerde gelir; kanaviçe ise her zaman o ölçülere uymaz. 3D yazıcıyla basılan kasnak ve çerçevelerin avantajı ölçüye ve renge göre üretilebilmesi. İşin paletinden bir renk seçmek, desenle çerçeveyi birbirine bağlar. PLA plastiği nem çekmez, ahşap gibi çalışmaz, ama ısıya duyarlıdır: radyatör üstüne, sobaya yakın duvara ve doğrudan güneşe asma.
Atölyemizde basılan 3D baskı nakış kasnağı hem çalışırken hem de iş bitince sergilerken kullanılabilir. Birine hediye edilecek, üstünde isim işlenmiş bir parça arıyorsan isme özel nakış kasnağı duvar süsüne bak. Kasnak ve çerçevelerin hepsi kasnak ve çerçeve kategorisinde toplanıyor.
Sık sorulanlar
Kanaviçe çerçevelemeden önce mutlaka yıkanmalı mı?
Şart değil. Kumaşta leke, kalem izi ya da belirgin kasnak izi yoksa yalnızca ters yüzden, havlu üstünde ütülemek yeter. İz varsa önce boya testi yapıp hafifçe yıka.
Kanaviçeyi kartona yapıştırmak doğru mu?
Hızlıdır ama önerilmez. Yapıştırıcı zamanla sararabilir, kumaşta leke bırakabilir ve işi bir daha çıkarmak mümkün olmaz. Arkadan iplikle bağlayarak germek daha kalıcı ve geri alınabilir bir sonuç verir.
Kasnakta sergilenen iş zamanla gevşer mi?
Kumaş iyi gerilip vida tam sıkıldıysa ve arkası büzülüp kapatıldıysa uzun süre düzgün kalır. Gevşerse arka kapağı açıp vidayı gevşet, kumaşı yeniden ger ve tekrar sık.
Kısaca
- Önce boya testi, sonra hafif yıkama; sıkma, havluyla suyunu al.
- Nemliyken, yüzü aşağıda, kalın havlu üstünde ütüle.
- Kasnakta: ger, fazla kumaşı büz, arkayı keçeyle kapat.
- Çerçevede: yapıştırıcı yerine arkadan iplikle bağlayarak ger.
- Camlı çerçevede cam kumaşa değmesin; ikisinde de doğrudan güneşten uzak tut.
Çerçeveleyecek bir işin henüz yoksa kanaviçeye nasıl başlanır yazısıyla başla; desen seçmek için nakış ve kanaviçe kitlerine bak.