Nakış kasnağını takmak için vidayı gevşetip dış halkayı çıkarırsın. İç halkayı kumaşın altına, dış halkayı üstüne yerleştirip bastırırsın. Vidayı yarım sıktıktan sonra kumaşı dokusu boyunca karşılıklı çekerek germeli, sonra vidayı tam sıkmalısın. Kumaş çalışırken gevşiyorsa sebep çoğunlukla kaygan iç halka, yeterince sıkılmamış vida, verev çekilmiş kumaş ya da halkayla uyuşmayan kumaş kalınlığıdır. İç halkayı bir bez şeritle sarmak bu sorunların çoğunu çözer.
Hangi boyut ve malzemede kasnak alacağını kasnak nasıl seçilir yazısında anlattık. Bu yazı elindeki kasnağı doğru takmak ve kumaşı iş bitene kadar gergin tutmak üzerine.
Nakış kasnağı adım adım nasıl takılır?
- Vidayı gevşet. Dış halkayı iç halkanın üstünden rahatça çıkacak kadar aç.
- İç halkayı yerleştir. Düz bir masaya koy.
- Kumaşı yay. Desenin çalışacağın kısmı iç halkanın ortasına gelsin. Kumaşın ön yüzü yukarı baksın.
- Dış halkayı geçir. Vida saat ikiye ya da ona bakacak şekilde üstten yerleştir ve eşit bastırarak iç halkanın üzerine indir. Sağ elini kullanıyorsan vidanın sol üstte, sol elini kullanıyorsan sağ üstte olması ipliğin vidaya takılmasını önler.
- Vidayı yarım sık. Kumaşı tutacak ama çekmene izin verecek kadar.
- Ger. Kumaşı kasnağın dışından tut ve karşılıklı kenarlardan çek: önce üst ve alt, sonra sağ ve sol, en son çaprazlar. Etaminin kareleri düz çizgi halinde kalmalı.
- Vidayı tam sık. Parmağınla kumaşa vurduğunda davul gibi tok bir ses gelmeli.
Kumaş neden gevşer?
İyi takılmış bir kasnak bile saatlerce süren bir çalışmada biraz gevşer; iğne her geçişte kumaşı çeker, elinin sıcaklığı ve kavrayışı halkaları oynatır. Ama birkaç dakikada bir yeniden germen gerekiyorsa aşağıdaki sebeplerden biri vardır.
İç halka kaygan
Pürüzsüz plastik ya da cilalı ahşap halkada kumaş kolayca kayar. Çözümü en eski yöntem: iç halkayı pamuklu bir şeritle, kenar bandıyla ya da ince bir bez şeridiyle sar. Şeridi hafif üst üste bindirerek halkanın etrafında dolaştır, ucunu birkaç dikişle sabitle. Bez yüzey kumaşı tutar ve ince kumaşlarda halka izini de azaltır.
Vida yeterince sıkılmamış
Parmakla sıkılan vida çoğu iş için yeter. Kalın kumaşta ya da büyük kasnakta daha fazla gergi gerekirse vidayı küçük bir tornavidayla yarım tur daha sık. Fazla zorlama; ahşap halkalar çatlayabilir, plastik vida yuvası yıpranabilir.
Kumaş verev çekilmiş
Dokuma kumaş, iplik yönünde çekildiğinde sağlam durur; çapraz yönde, yani verevine çekildiğinde esner. Germeyi yalnızca köşelerden yaparsan kumaş verevine uzar, sonra geri toplanır. Önce düz kenarlardan, sonra çaprazlardan ger.
Kumaş kalınlığı halkaya uymuyor
Çok ince kumaşta iki halka arasında boşluk kalır ve kumaş kayar. Bu durumda altına ikinci bir ince pamuklu kumaş koyup ikisini birlikte takabilirsin; üst kumaşta yalnızca desenin olduğu kısmı açıkta bırakmak için alttakinin ortasını sonradan kesebilirsin. Çok kalın kumaşta ise dış halka iç halkanın üzerine tam inmez; vidayı daha fazla aç ve dış halkayı zorlamadan yerine oturt.
Çalışırken kasnağı yanlış yerden tutuyorsun
Kasnağı kumaşın üstünden, halkaya bastırarak tutmak kumaşı içeri iter. Kasnağı dış halkanın kenarından kavra; uzun çalışmalarda masaya dayamak ya da bir stand kullanmak eli de rahatlatır.
Yeniden germek: dikkat edilecekler
Kumaş gevşediğinde vidayı gevşetmeden kumaşı ortasından çekme. Bitmiş dikişler çekilen yönde uzar, çarpılar çarpılır ve bu bozulma sonradan ütüyle düzelmez. Doğru yol vidayı yarım gevşetmek, kumaşı kasnağın dışından yeniden germek ve vidayı tekrar sıkmak.
Desen kasnaktan büyükse kasnağı kaydırman gerekir. Halka bitmiş dikişlerin üstüne oturacaksa aralarına ince bir pamuklu bez ya da kâğıt havlu koy; dikişler ezilmez ve iz kalmaz.
Kasnak izi nasıl önlenir?
- Ara verirken vidayı gevşet ya da kumaşı kasnaktan çıkar. Günlerce gergin kalan kumaşta halka izi kalır.
- İç halkayı bez şeritle sar.
- Mümkünse deseni tamamen içine alacak büyüklükte kasnak seç; halka dikişlerin üstüne oturmasın.
- İz kaldıysa iş bitince kumaşı nemlendirip ters yüzden, havlu üstünde ütüle. Yıkama ve ütüleme adımlarını kanaviçe çerçeveleme yazısında anlattık.
Sık sorulanlar
Nakış kasnağının vidası hangi tarafta olmalı?
Çalışırken iplik vidaya takılmasın diye vidayı üst köşede, çalıştığın elin tersi tarafta tut. Kasnakta sergilenecek işte ise vida tam üstte, asma noktasında durmalı.
Kumaş ne kadar gergin olmalı?
Parmakla vurduğunda tok bir ses çıkaracak ve üstüne bastırdığında hafifçe esneyip hemen düzelecek kadar. Kareler düz çizgi halinde kalmalı; kumaşın dokusu bozuluyorsa fazla çekmişsindir.
Kasnaktaki kumaşı çalışmayı bitirmeden çıkarmak sorun olur mu?
Olmaz, aksine önerilir. Ara verdiğinde kumaşı çıkarıp düz ya da gevşek bırakmak halka izini önler. Tekrar takarken desenin aynı yere gelmesine dikkat et.
Kısaca
- İç halka altta, dış halka üstte; vidayı yarım sık, ger, sonra tam sık.
- Önce düz kenarlardan, sonra çaprazlardan ger; verevine çekme.
- Gevşiyorsa iç halkayı bez şeritle sar, kumaş kalınlığını kontrol et.
- Yeniden gererken kumaşı ortasından değil, dışından çek.
- Ara verirken vidayı gevşet; iz kalmaz.
Atölyemizde basılan 3D baskı nakış kasnağına ve diğer kasnaklara kasnak ve çerçeve kategorisinden ulaşabilirsin. Kasnak hazırsa ilk çarpılar için kanaviçeye nasıl başlanır yazısına geç.